Niepozorne kamienie, które łatwo minąć podczas spaceru, potrafią opowiedzieć historię większą niż niejeden pomnik. W Zabrzegu, będącym dziś częścią gminy Czechowice-Dziedzice, zachowały się dwa wyjątkowe świadectwa czasów zaborów Polski.
Tu kończyła się Austria, a zaczynały Prusy
Pierwszy z zabytkowych kamieni ma związek z granicą prusko-austriacką, która przebiegała wzdłuż Wisły po wojnach śląskich w XVIII wieku. Od 1742 roku rzeka rozdzielała ziemie Górnego Śląska pomiędzy dwa potężne państwa. Kamień służył jako jeden z materialnych znaków tej politycznej granicy. Podział przetrwał aż do końca I wojny światowej i rozpadu monarchii austro-węgierskiej.
Co ciekawe, po zmianie granic kamień nie został zniszczony ani wykorzystany jako zwykły materiał budowlany. Przez długie lata leżał na posesji Jana Kusia, gospodarza mieszkającego w pobliżu Wisły. Dopiero w 1997 roku doceniono jego historyczną wartość i przeniesiono go na cmentarz w Zabrzegu, gdzie można go oglądać do dziś.
Kamień, który prowadzi do cesarskiego Wiednia
Druga pamiątka znajduje się przy skrzyżowaniu ulic Waryńskiego, Sikorskiego i Do Zapory. To dawny austriacki kamień drogowy, który informował podróżnych o odległości dzielącej ich od stolicy cesarstwa. Wyryty na nim napis brzmi: „322 Kilom nach [von] Wien”.
Dziś taki drogowskaz może wydawać się niepozorny, ale kiedyś był ważnym elementem infrastruktury komunikacyjnej. Przypomina o czasach, gdy Śląsk Cieszyński należał do monarchii Habsburgów, a Wiedeń był nie tylko stolicą, lecz także centrum administracyjnym, politycznym i kulturowym całego państwa.
Jest w tej historii jeszcze jedna ciekawostka: z Zabrzega do stołecznego niegdyś Wiednia jest bliżej niż do obecnej stolicy państwa - Warszawy. To geograficzne przypomnienie, że dzisiejsze granice nie zawsze odpowiadały dawnym politycznym i administracyjnym podziałom, a południowa część obecnego województwa śląskiego przez stulecia była związana z innym kręgiem państwowym.
Małe zabytki, a wielka historia regionu
Oba kamienie są niewielkimi, ale niezwykle wymownymi świadkami przeszłości. Warto poszukać ich podczas wycieczki po Zabrzegu – bo czasami najciekawsze regionalne historie nie kryją się w muzealnych gablotach, lecz tuż przy drodze, na cmentarzu albo na skrzyżowaniu, obok którego codziennie przejeżdżają mieszkańcy.
Poznaj więcej ciekawych historii.






